| |
GALAKSİLER ve EVREN
Yıldız Kümeleri
Samanyolu içinde yıldızlar tek ve çift ya da birkaç
yıldızlı sistemler olarak bulundukları gibi çoklu sistemler olarak da
bulunurlar; bunlara, yıldız kümeleri denir. Bir yıldız kümesi, fiziksel olarak
birbirlerine çekimsel bağlılıkları olan yıldızlar grubu olarak tanımlanabilir.
Küme içindeki yıldızların uzaydaki hareketleri incelendiğinde, aynı hızla, aynı
yönde ve belli bir noktaya doğru hareket ettikleri görülür. Yıldızların bu
özellikleri kümeye ait olup olmadıklarını belirler. İki tür yıldız kümesi
vardır:
Açık Yıldız
Kümesi
Yıldızların kümelenmesi bir merkez etrafında değildir ve dağınıktır.
Çekimsel bağlılıkları gevşektir. Böyle kümelere, açık kümeler denir. Açık yıldız
kümelerinde; genç yıldızlar, gaz ve toz bulunur. Bu kümelerde yaklaşık 100 ile
10000 arasında yıldız vardır. Öküz (Taurus) takım yıldızı içindeki Ülker, ve
yine Öküz takım yıldızı içindeki Hyades bu gruba birer örnektir. Bu
kümeler çıplak gözle görülebilir. Ülker kümesi 250 den fazla yıldız içermekle
beraber, ancak 6-7 tanesi çıplak gözle görülebilecek kadar parlaktır. Ülker açık
kümesinin çapı 40 ışık yılı kadardır. (Işık, kümenin bir ucundan diğer ucuna 49
yılda gitmektedir.) Açık yıldız kümeleri galaksi düzleminde, genellikle sarmal
kolların içinde veya yakınında bulunurlar.
Küresel yıldız kümesi
Kümelenmeleri küre şeklini andıran çok büyük ve sıkışık olan yıldız kümelerine,
küresel yıldız kümesi denir. Küresel yıldız kümelerinde yaşlı yıldızlar bulunur
ve bu kümelerde 10000 ile 1000000 arasında yıldız vardır. Güneş
komşuluğunda küresel küme yoktur, çoğu galaksi düzleminden uzaktır. Galaksimizin
merkezi etrafında küresel bir dağılım gösterirler.
Yıldızlararası Madde
Uzay boşluğu sanılan
yıldızlararası ortamda madde vardır; ancak, bu maddenin yoğunluğu yıldızlardaki
yoğunluktan milyonlarca kez daha azdır. Yıldızlararası madde, gaz ve toz
parçacıklarından oluşur. Örneğin, 1 cm3 lük yıldızlararası uzayda
ortalama olarak bir atom ve 1 km3 lük uzayda ise 25-50 arasında küçük
parçacık bulunur; buna karşın, Yer’de, deniz seviyesinde, 1cm3 lük
hacimde milyarlarca molekül bulunmaktadır.

|
|